Thời gian gần đây trên địa bàn tỉnh đã xảy các vụ ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên (rễ cây, quả chí chụa, sâu ban miêu...), trong đó ngày 12/5/2026 xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm do Sâu ban miêu tại thôn Đồng Trò, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang với 02 người đi viện, 01 người tử vong.
Hiện nay mùa mưa đã đến, đây cũng là thời điểm dễ xuất hiện các loại nấm độc, cây quả rừng lạ và động thực vật chứa độc tố nguy hiểm. Để tăng cường hiệu quả công tác phòng chống ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền, ngành chức năng, tổ chức đoàn thể và toàn thể nhân dân. Trước hết, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm giúp người dân nhận biết được nguy cơ ngộ độc từ các loại nấm rừng, cây quả rừng lạ, côn trùng lạ và các động thực vật có chứa độc tố tự nhiên. Nội dung tuyên truyền cần dễ hiểu, sát thực tế, phù hợp với từng địa phương, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa – nơi người dân vẫn còn thói quen sử dụng thực phẩm tự khai thác trong tự nhiên.
Các cơ quan chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn người dân tuyệt đối không thu hái, săn bắt, chế biến, kinh doanh hoặc sử dụng các loại thực phẩm lạ, không rõ nguồn gốc, chưa được cơ quan chức năng xác định an toàn. Đối với các loại nấm mọc tự nhiên, người dân không nên tự ý sử dụng dù có hình thức giống nấm ăn thông thường, bởi nhiều loại nấm độc rất khó phân biệt bằng mắt thường và có thể gây ngộ độc nặng, dẫn đến tử vong. Đồng thời, cần khuyến cáo người dân không tin vào các kinh nghiệm dân gian chưa được kiểm chứng như thử bạc, thử bằng côn trùng hay động vật để nhận biết thực phẩm độc.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc kinh doanh thực phẩm tại các chợ dân sinh, cơ sở dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, điểm bán hàng tự phát; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm có nguy cơ gây ngộ độc. Chủ động rà soát các khu vực có nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên để có biện pháp cảnh báo sớm cho người dân, đặc biệt trong mùa mưa, thời điểm xuất hiện nhiều nấm rừng, côn trùng và các loại thực vật lạ.
Ngành y tế cần chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư, trang thiết bị và nhân lực phục vụ công tác cấp cứu, điều trị ngộ độc thực phẩm; đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y bác sĩ trong việc chẩn đoán, xử trí các ca ngộ độc do độc tố tự nhiên. Công tác giám sát, thống kê, báo cáo các vụ ngộ độc cần được thực hiện chặt chẽ để kịp thời cảnh báo cộng đồng và triển khai các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi phát hiện người có biểu hiện nghi ngộ độc như đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, khó thở, co giật hoặc hôn mê sau khi ăn thực phẩm lạ, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình bằng cách lựa chọn thực phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng; thực hiện ăn chín, uống sôi; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến chất hoặc chưa được kiểm chứng an toàn. Việc chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức cộng đồng và thực hiện nghiêm các khuyến cáo của ngành chức năng sẽ góp phần hạn chế tối đa các vụ ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân dân.
Biên tập + Infographic: Ngọc Thơ
